Lyme Disease (Lyme Hastalığı)

Hastalık etkeni nedir ?

Hastalık etkeni Borrrelia burgdorferi dir. İnsanlarda ve köpeklerde eklem, deri lezyonları ve diğer organ bozukluklarına neden olur.

Hastalık nasıl bulaşır ?

Hastalık genelde hastalığı taşıyan kene ısırığından bulaşır. Köpekler hastalığa insanlar ve kedilerden daha kolay yakalanırlar.

Ayrıca dışarda yaşayan köpekler evde yaşayan köpeklere göre daha fazla risk altındadırlar.

Hastalık nasıl gelişir ?

Hastalık taşıyan kenenin ısırması; hiç bir hastalık semptomu ortaya çıkartmayacağı gibi ilk semptomlar bir kaç ay sonrada ortaya çıkabilir. Ayrıca enfekte olan köpeklerin çok az bir bölümü klinik semptom gösterirler.

Hastalığın belirtileri nelerdir ?

Hastalık genelde köpeklerde hemen semptom göstermez. Bununla birlikte ilerlemiş vakalarda aşağıdaki semptomlar görülebilir.

Ateş (40-41 C')
İştahsızlık
Patolojik uyku hali
Haraket etmekte isteksizlik
Topallık genelde tek bir eklemde bazen de bir kaç eklemde görülür. Eklemler şiş ve ağrılı olabilir.

Nasıl önlem alabiliriz ?

Köpekleri kenelerin bol olabileceği ortamlardan uzak tutmak gerekir. Bu hastalığa karşı kullanılabilecek aşı artık ülkemizde bulunmaktadır. Her yıl düzenli olarak kullanılması en iyi korunma yöntemi olacaktır.

Hastalığın en çok görüldüğü zamanlar mayıs ve kasım aylarıdır. Bu nedenle bu aylarda kene mücadelesi çok önemlidir.

Sonuç

Bu hastalıkla mücadele edebilmek için kenelerle olan savaşı bilinçli ve inatçı bir şekilde sürdürmek gerekir.

Köpekleri sık sık pire ve kene taramasından geçirip doğru zamanlarda ilaçlama yapılmalıdır.

Echinococcosis (Kist Hydatik)

Hastalığın etkeni nedir ?

Hastalığın etkeni Echinococcus denilen ve bir kaç farklı türü bulunan bir parazitdir. Bu cinse ait olan ve köpekler için önemli arzeden Echinococcus granulosus türüdür. Bu tür insanda hidatik kist oluşturması nedeniyle zoonoz enfeksiyon olarak da önem taşımaktadır. Ayrıca köpeklerde enfeksiyon yapma özelliğine sahip olan bir diğer tür de Echinococcus multtiocularistir.

Hastalığın gelişimi nasıldır ?

Bu iki türün yapısal farklılığı yanında insanda oluşturduğu kistin farklılığı ve ara konakçılarının farklı olması nedeniyle hastalığın gelişimini, etkenin türüne göre iki grupta incelemek daha doğru olacaktır.

Echinococcus granulosus;
Etken köpeklerin ince bağırsağında yaşar ve şerit şeklinde olup ön bölümleri bağırsak duvarına girmiş olduğundan, bağırsak boşluğunda ancak halkaları görülebilir. Etkenin son konakçısı köpek, ara konakçıları ise koyun sığır gibi otçul hayvanlardır.

Köpeğin barsağındaki yumurtalar, şeritten kopan halkalar ile veya halkalar bağırsaklarda parçalandıktan sonra dışarı atılır. Embriyonlu bu yumurtaların koyun, sığır tavşan veya insan gibi ara konakçılar tarafından alınmasından sonra dış kabuk ara konakçının vücudunda açılır ve embriyon sindirim sistemi duvarını delerek lenf ve kan damarları yolu ile karaciğere gelir ve hidatik kisti oluşturur. Hidatik kistlere akciğer, kalp gibi diğer organlarda da rastlanabilir. Bu hastalıklı organların köpekler tarafından yenilmesiyle siklus devam eder. Oluşan hidatik kist, sulu Echinococ kist formundadır ve insanlarda ölümle sonuçlanabilen deformasyonlara neden olabilir. Kist yavaş bir gelişim izlemekle birlikte kitle olarak bir insan başı büyüklüğüne kadar ulaşabilir.

Echinococcus yumurtaları gölge ve serin bir yerde yaklaşık üç hafta süre ile canlılığını koruyabildiğinden çiğ yenilen sebze ve meyvelerde yumurtanın bulaşmasında etkin rol oynar.

İnsanda parazitin larva şekli yerleşerek gelişim gösterebilir. Erişkin hali insanlarda gelişemez.

Echinococcus multilocularis;
Etkenin erişkinleri köpeklerin bağırsağında larvaları ise tarla faresi gibi kemirgenlerin iç organlarında yaşar. Son konakçı köpektir.
Köpeklerin bağırsaklarından dışkı ile atılan yumurtalar fareler tarafından alınır. Sindirim sisteminden kan ve lenf yolu ile vücuda yayılır ve öncelikle karaciğerde alveollü kist oluşturur. Paraziti taşıyan farelerin köpekler tarafından yenilmesi ile bağırsaklarda yaklaşık 2 aylık bir sürede erişkin hale gelir.

İnsana bulaşma farelerle temas az olduğundan nadirdir. Çoğunlukla doğaya bulaşmış yumurtaların alınması ile oluşur.

Hastalığın belirtileri nelerdir ?

Paraziti taşıyan köpeklerde belirgin bir problem yaratmaz. Görülebilecek tek bulgu dışkı ile atılan halka veya yumurtalar olabilir. Bunlar uygun bir paraziter ilaç uygulaması ile giderilebilir.

Hastalıkdan nasıl korunulur ?

Köpeklerin enfekte organları (akciğer, karaciğer gibi) yemesi engellenmelidir. Ayrıca bu tür sakatatlar sağlıklı da olsalar çiğ olarak verilmemelidir.

Gıda maddesi olarak tüketilen meyve ve sebzeler çok iyi yıkadıktan sonra yenilmelidir.

Halk sağlığı açısından, sokağa gezdirmek için çıkarılan köpeklerin dışkıları mümkün olduğunca toplanmalıdır.

Köpeklere pazitlerin yumurtalarına karşı düzenli olarak ilaç verilmelidir.

Bu amaçla kullanılan ilaçların kullanım aralığı hastalığı kapma riski, yaşadığı çevre ve diğer faktörlere göre değişebilsede genelde 3 aydır.

Sonuç

Zoonoz karakterli bu hastalıkdan korunmak için köpeklerin antiparaziter ilaç uygulamalarının düzenli aralıklarla yapılması zorunluluktur.

Köpeğinizin anti paraziter ilaç uygulamalarının düzenli olarak yapılması durumunda, paraziti alma riskiniz, iyi yıkanmamış herhangi bir sebze veya meyveden alma riskinizden daha düşüktür.
Campylobacteriosis (Campylobacter Enfeksiyonu)

Hastalık etkeni nedir ?

Hastalığa neden olan camphylobacter jejuni dir. Köpeklerde gastroenteritise neden olur.

Hastalık nasıl bulaşır ?

Hastalık dışkıyla bulaşır. Organizma dışında yaşama şansı yoktur. Ancak dışkıların içinde 2-4 hafta kadar yaşayabilir. Hastalık insanlara bulaşabilirsede bu daha çok, fazla hijyenik olmayan ortamlar da geçerlidir.

Hastalık nasıl gelişir ?

Hastalık dışkıyla bulaşır ve kuluçla süresi 1-7 gündür. Hastanın sindirim sistemine yerleşir. Jejunum, ileum ve kolon da lezyonlara neden olur. Bölgesel lenf bezleri büyürler ve kanamaya başlarlar. Bağırsaklar kalınlaşır ve tıkanmalar görülebilir.

Hastalığın belirtileri nelerdir ?

Hastaların bir çoğunda herhangi bir semptom görülmez ve rutin dışkı kontrolleri sırasında ortaya çıkar,

Genç hastalarda bakteri sayısı artmışsa semptomlar daha ağır seyreder,
Ateş görülebilir,
1-2 hafta boyunca ishal görülür (zaman zaman kanla karışık olabilir),
Kusma görülebilir

Nasıl önlem alabiliriz ?

Camphylobacter günlük dezenfektanlarla (çamaşır suyu gibi) kolayca ortadan kaldırılabilir. Hastaların dışkıları ortalıktan temizlenmeli ve hijyene dikkat edilmelidir. Hasta köpeklerle uğraşanların ellerini iyi yıkamaları ve çevre temizliğine dikkat etmeleri gerekir.

Sonuç

Hastalık tehlikeli değildir. Ancak ishal gibi semptomlarla ortaya çıktığında temizlik ve bakım açısından can sıkıcı olabilir. Genç hastaların tedavisi sırasında bakımlarının dikkatli yapılması ve komplikasyonlardan kaçınılması gerekir.

Leptospirosis (Leptospiroz Enfeksiyonu)

Hastalık etkeni nedir ?

Köpeklerde görülen leptospirosis vakalarının büyük çoğunluğu l.canicola, l.icterohaemorrhaigae, l.ponoma tarafından yapılmaktadır.

Hastalık nasıl bulaşır ?

Bakteri idrar yoluyla atılır ve vücuda mukozalardan veya yara bere olan deriden girer. Hastalık insanlara da bulaşabilir.

Hastalık yazın daha sık olarak görülür.

Hastalık nasıl gelişir ?

Vücuda giren bakteri iç organlara gider ve 4-10 gün süren çoğalma dönemine girer.
Bu dönemin sonunda;

Böbrekler etkilenebilir ve bunun sonucunda böbrek yetmezliği oluşabilir,

Karaciğer etkilenirse sarılık, akut hepatit veya kronik aktif hepatit şekillenebilir,

Pıhtılaşma bozuklukları ortaya çıkabilir.

Hastalığın belirtileri nelerdir ?

Hiperakut enfeksiyon durumunda;
Bu evrede hasta kısa sürede ölebilir,
Kusma ve su kaybı,
Patolojik uyku hali,
Semptomların devamında kanama ve şok eğilimleri görülebilir,

Akut enfeksiyon durumunda;
Ateş, kilo kaybı, su kaybı, kusma, aşırı susuzluk hali,
Deri altında küçük kanamalar,
Yürüme isteğinin kaybolması,
İdrar yokluğu veya az idrar
Leptospira türüne bağlı olarak böbrek yetmezliği (geri dönüşümsüz olabilir. )
Kronik aktif hepatit oluşabilir.

Hastalık bazen klinik belirti göstermeden de şekillenebilir.

Nasıl önlem alabiliriz ?

En iyi önlem aşılamadır. Günlük dezenfektanlarla bakteri kolayca elimine edilebilir. Yetersiz aşılanmış olan köpekler semptomsuz taşıyıcılar olarak insan ve hayvanlara hastalığı bulaştırabilirler.

Sonuç

Hastalık oluştuysa destekleyici tedavi önemlidir. Hastalık insanlara da bulaşması açısından önem taşımaktadır. Bu nedenle genel hijyen kurallarına her zamankinden daha fazla dikkat etmek gerekir. Leptospiro enfeksiyonuna maruz kalan köpek diğer köpeklerden ayrı tutulmalıdır.

Hastalıkdan kurtulmanın en emin yolu aşılamadır ve düzenli olarak her yıl tekrarları yapılmalıdır.

Salmonellosis (Salmonelloz Enfeksiyonu)

Hastalık etkeni nedir ?

Hastalığın etkeni olarak bir çok Salmonella türü vardır. Fakat köpeklerde en çok görülen tür Salmonella typhimurium?dır. Köpeklerde görülen gastroenteritisin başlıca sebeblerindendir.

Hastalık nasıl bulaşır ?

Başlıca hastalık kaynakları; kirlenmiş sular, sığır veya kümes hayvanlarında yapılmış yemeklerin iyi pişirilmemesi, bakterinin bulaştığı kullanılan eşyalar, depolama veya işleme sırasında kemirgenler, böcekler ve kuşlar tarafından enfekte edilen hazır mamalar, hayvan barınakları ve hayvanların toplu olarak bulundukları yerlerdir.

Hastalık nasıl gelişir ?

Bakteri vücuda girdikten sonra ince bağırsak, kolon ve çevre lenf yumrularında yerleşir. Ayrıca karaciğer ve dalak da enfekte olabilir. Bakteri 3 ? 6 hafta boyunca zaman zaman vücuttan dışarı atılabilir.

Hastanın yaşı, genel sağlık durumu, beslenme durumu ve çevre şartları bakterinin hastalık yapıcı etkisini belirler.

Hastalığın belirtileri nelerdir ?

Bazı hastalar semptom göstermeden taşıyıcı olabilir,
Gastroenteritis ,
Kilo kaybı,
İshal (sulu veya mukuslu olabilir ve bazen taze kan bulunabilir.),
Kusma,
Karın ağrısı,
Patolojik uyku hali,
Merkezi sinir sistemi septomları (aşırı heyacan, koordinasyonsuzluk, körlük ve havale)
Rahim içi hastalık yavruların ölü doğumuna sebeb olabilir.

Nasıl önlem alabiliriz ?

Salmonella organizmaları günlük dezenfektanlarla kolayca elimine edilebilir. Hastaların dışkıları temizlenmeli ve hijyene dikkat edilmelidir.

Hasta hayvanlarla uğraşanların ellerini iyi yıkamaları ve çevre temizliğine dikkat etmeleri gerekmektedir.

Sonuç

Hastalık teşhis edildikten sonra tedavi çok zor değildir. Yinede hastalığı hafife almamak ve gerekli destek tedavinin düzenli olmasını sağlamak gereklidir. Ayrıca tedavi olanların dahi bir süre daha bakteriyi dışkılarıyla attıklarını akılda tutmak faydalı olur. Hastalık insanlara bulaşabilse de basit hijyenik önlemlerle bu risk minumuma indirilebilinir.

Rabies (Kuduz)

Hastalık etkeni nedir ?

Hastalık etkeni rhabdovirüsdür. Davranış değişikliği, ilerleyen zamanda felç oluşan ve bütün sıcakkanlı hayvanlarda ölümle sonuçlanan viral bir hastalıktır. Virüs dış ortamda çok kısa bir sürede ölür. Güneş ışığı, dejenfektanlar ve ısıya karşı cok dayanıksızdır.

Hastalık nasıl bulaşır ?

Kuduzda bulaşma hasta köpeğin ısırması veya tırmalaması ile olur. Sağlam deriye bulaşan salya kuduza sebeb olmaz. Ancak deri üzerinde yara ve berelere salya bulaşırsa mümkündür.

Hastalık nasıl gelişir ?

Kuduzda kuluçka süresi ısırılan bölgeye (beyine yakınlıkla doğru orantılıdır), bulaşan virüsün miktarına, virüsün hastalık yapma kabiliyetine bağlıdır. Virüs vücuda girdikten sonra dolaşım sistemine geçer ve periferal sinirler yoluyla merkezi sinir sistemine ulaşır. Burada çoğaldıktan sonra beyine ulaşır ve oradanda tükrük bezlerine geçer. Asıl hastalığı bulaştırma özelliğide bu evreden sonra başlar.

Hastalığın virüs alındıktan sonra 3 hafta ile en fazla 6 ay arasında ortaya çıktığı düşünülmektedir.

Hastalığın belirtileri nelerdir ?

1.Dönem
Genelde 2-3 gün bazende sadece bir kaç saat sürebilir.
Huzursuzluk, hayali nesnelere havlama, en küçük tahrikte bağırmaya başlama
Göz bebeklerinde genişleme
Göz kapakları ve göz reflexinde yavaşlama
Vücut ısısında hafif bir artış

2.Dönem
Genelde 1-7 gün sürer
Ses ve ışık uyarılarına karşı giderek artan bir tepki vardır.
Işıktan korkma, huzursuzluk
Sıra dışı cisimleri yeme
Saldırganlık (Canlı veya cansız nesneler olabilir.)
Kendi kendini yaralama olabilir
Kaslarda koordinasyon bozukluğu
Nöbetler

3.Dönem
Genelde klinik işaretlerden 2-10 gün sonra başlar ve 2-4 gün sürer
Sesin tonunda değişim
Yutma güçlüğü
Üçüncü göz kapağının aşırı büyümesi
Çene aşağı sarkar ve köpek çenesini kapatamaz
Salya akışı oldukça artar
Kafa ve boyunda felçler oluşur ve hemen sonrasında ölüm şekillenir.

Nasıl önlem alabiliriz ?

Hastalıktan tamamen kurtulabilmek için sahipli ve sahipsiz tüm hayvanların aşılanması gerekir. Kuduz şüphesi ile bakılan hayvanlar karantinaya alınarak gözlemlenmelidir. Kuduz şüpheli bir hayvan tarafından saldırıya uğrayan insanın hemen yapması gereken şeyler şunlardır.

Isırılan bölge hemen dezenfektanlar veya sabunla temizlenmelidir.
Eğer saldırıya uğrayan kedi veya köpeğiniz ise veteriner hekiminize giderek kontrol ettirin ve gerekirse tekrar aşılatın.

Saldırıya uğrayan sizseniz ve saldıran hayvanı hiç tanımıyorsanız ve karantina için bulma şansınız yoksa doktorunuzla konuşarak aşıya başlayın

Eğer mümkünse saldıran hayvanı bularak yetkililere haber veriniz. Saldıran hayvan karantinaya alınarak 10 gün kontrol edilecek ve eğer kuduz değilse size haber verilecektir. Bu durumda aşı olmayı kesebilirsiniz. Ancak hayvan bulunamıyorsa veya karantina sonucunda kuduz tespit edilmişşe aşılamaya devam etmelisiniz.

Sonuç

Hastalığın ortadan tamamen kaldırılabilmesi için tüm sokak hayvanlarının kısırlaştırılması (kontrolsuz üremeyi önlemek açısından) ve aşılanması gerekmektedir.

Lütfen bu konuda yapılan çalışmalara DESTEK veriniz. Bu hem kendi sağlığımız hemde toplum ve çevre sağlığı açısından çok önemlidir.

Trichophytosis (Mantar)

Hastalığın nedeni nedir?

Köpeklerde tricophytosis’e neden olabilen bir çok mantar türü vardır.

Hastalığın gelişimi nasıldır?

Etkenin kıl folliküllerin de yerleşmesi ve ikincil bakteriyel enfeksiyonların devreye girmesi sonucu hastalık ortaya çıkar ve follikulitis oluşur.

Hastalık daha çok genç köpeklerde görülür.

Hastalık nasıl bulaşır?

Hastalık direk temas yolu ile veya mantar etkenleri ile enfekte olan fırça, kafes gibi malzemelerle bulaşır.

Hastalığın belirtileri nelerdir?

Çoğunlukla baş, kulak, kuyruk ve bacaklarda yerleşen trichophytosis de görülen ilk bulgu kılların kırılmasına bağlı olarak şekillenen tüy dökülmesidir. Dökülme, sınırları belirgin ve lokal odaklar şeklindedir ve odaklar çoğu zaman dairesel bir görüntü oluştururlar. Zamanla tüysüz alanlar genişler ve birbirleriyle birleşir. Kaşıntı ve kızarıklık görülebilecek diğer bulgulardandır ve hastalık genellikle hızlı yayılma eğilimindedir.

Hastalıkdan nasıl korunulur?

Hastalık daha çok, yaşam şartlarının veya beslenme düzeninin kötü olduğu durumlarda ortaya çıkar. Bu nedenle beslenmeye her zaman olduğu gibi özel bir dikkat gösterilmeli ve köpeklerin eğer kötüyse yaşam şartları iyileştirilmelidir.

Sonuç

İnsanlara da bulaşabilen zoonoz karekterli bu hastalığın tedavisinde dikkat edilmesi gereken konu, barınak ve kullanılan malzemelerin temizliği dışında diğer köpekler ve insanlarla temasının kesilerek yayılmasının engellenmesidir.

Hastalık kronik bir hale geldiğinde yıllarca sürebilir. Bu nedenle bu tür vakalarda erken müdahale önemlidir.

Leishmaniasis

Zoonoz karakterli paraziter bir deri hastalığıdır. Tropikal bölgelerde ve Akdeniz ülkelerinde sık görülen hastalık köpeklerde kutanöz ve viseral olmak üzere iki formda görülmektedir.

Hastalık etkeni nedir ?

Hastalığın etkeni bir protozoon olan Leishmania?dır. Her iki formun şekillenmesinde farklı türler etken olmaktadır. Köpeklerde hastalığa neden olan türler Leishmania canis (leishmania donovani) ve Leishmania tropica? dır.

Hastalık nasıl bulaşır ?

Hastalık phlebotomus türü keneler, tatarcık ve kum pireleri gibi kan emen sinekler ile bulaşmaktadır. Hastalık etkeni bulaştıktan sonra kuluçka süresi haftalar hatta yıllarca sürebilmektedir. Buna karşın hastalığı geçirenler ise bağışıklık kazanmaktadır.

Hastalık nasıl gelişir ?

Hastalık etkenini taşıyan insektisitlerin ısırması ile bulaşan etken 1 ay ile 1 yıl arasında değişen bir kuluçka süresi geçirir. Isırılma bölgesinde hücre bağışıklık sistemi yeterli ise lezyonlar lokalize olur. Bağışıklık yetersiz ise lezyonlar hızla yayılır. Etken bulaşma yerindeki deride, makrofajlar içerisinde yayıldıktan sonra dalak, karaciğer, lenf yumruları, kemik iliği ve bağırsaklara yayılarak viseral formun oluşumuna neden olur ve hastalığın seyri genellikle kötüdür. Klinik belirtilerin, pek çok hastalık ile benzerlik göstermesinin yanı sıra geniş bir dağılım göstermesi teşhisin ve tedavinin güçleşmesine neden olur. Genellikle nüksler söz konusudur ve hastalık çoğu zaman medikal tedaviye olumlu cevap vermez.

Hastalığın belirtileri nelerdir ?

Değişken bir klinik semptom gözlenmektedir. Yaygın olarak deri lezyonları görülmekle birlikte tırnaklarda deformasyon, kaslarda atrofi, lenfadenopati, aralıklı gözlenen ateş, halsizlik, sindirim sistemi problemleri, poliartritis, polidipsi, glomerulonefritis, anemi ve keratokonjuktivitis gibi belirtiler de görülebilmektedir. Deri lezyonları genellikle kulak kepçesi, yüz ve ayaklarda görülür. Kaşıntısız olan bu lezyonlar, bulunduğu vücut bölgesine göre değişmekle birlikte dermatitis, hiperkeratosis, kabuklanma, nodül, erezyon, ülser, fistül şeklinde gelişir. Köpeklerde özellikle bacaklar ve baş bölgesinde eksfoliatif dermatitis ve nasodigital hiperkeratosis, ayak tabanları, ağız kenarı gibi deri ve mukozaların birleşme noktalarında, kulak uçlarında ülseratif dermatitis, karın bölgesinde steril pustuler dermatitis, genel olarak deride ise nodüller görülür.

Nasıl önlem alabiliriz ?

Hastalığın seyrinin ağır olması ve genellikle tedaviye olumlu cevap alınamaması nedeniyle koruyucu hekimlik hastalığın önlenebilmesinde büyük önem taşımaktadır. Taşıyıcı olan insektisit mücadelesi dikkat edilmesi gereken önemli bir konudur.

Sonuç

Hastalığın seyri genellikle kötüdür. Klinik belirtilerin, pek çok hastalık ile benzerlik göstermesinin yanı sıra geniş bir dağılım göstermesi teşhisin ve tedavinin güçleşmesine neden olur. Köpeklerde genellikle viseral formda görülen hastalığın erken dönemlerde teşhis edilmesi, hastalığın tedavisinde önem taşımaktadır.

Alıntıdır.